W ostatnim dniu terminu Prezydent Andrzej Duda podpisał tzw. „ustawę antysmogową”, czyli nowelizację Prawa Ochrony Środowiska. Nowe przepisy, które wejdą w życie po 30 dniach po ogłoszeniu, umożliwią sejmikom województw podejmowanie uchwał zakazujących używania określonych paliw, w tym węgla, a także na wprowadzanie wymogów technicznych dla kotłów grzewczych.
Art. 96 Prawa Ochrony Środowiska w dotychczasowym brzmieniu dopuszczał wprowadzenie zakazów używania określonych paliw, ale nie pozwalał na różnicowanie podmiotów, do których taki zakaz był skierowany. Tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który unieważnił uchwałę podjętą w 2013 r. przez Sejmik Województwa Małopolskiego. Uchwała zakazywała palenia węglem na terenie Krakowa, który cieszy się niechlubną sławą, ze względu na powtarzające się przekroczenia norm jakości powietrza. Zakaz dotyczył jednak tylko palenia węglem na potrzeby ogrzewania, w dodatku głównie osób fizycznych, a już nie np. przedsiębiorców, którzy legitymowali się zezwoleniami emisyjnymi. WSA w Krakowie uznał, że obecne brzmienie Prawa Ochrony Środowiska nie pozwala na takie rozróżnienie, a Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym niedawno wyroku utrzymał wyrok WSA w mocy. Nowelizacja była potrzebna po to, żeby sądy administracyjne nie kwestionowały uchwał podejmowane przez sejmiki.
Potrzeba podjęcia radykalnych działań wynika z faktu, że nasz kraj jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych w Europie. W dodatku, prawo Unii Europejskiej nakłada na Polskę zobowiązanie do nieprzekraczania norm jakości powietrza. Niedotrzymanie tego zobowiązania jest zagrożone wysokimi karami. Badania ekspertów wykazują, że głównym powodem powstawania smogu są tzw. „niskie emisje”, których źródłem jest spalanie węgla w indywidualnych instalacjach grzewczych. Problem jest intensyfikowany przez to, że większość użytkowanych kotłów to urządzenia stare, nieefektywne energetycznie, a do ogrzewania używa się najgorszej jakości węgla (miałów,mułów i flotów węglowych). W konsekwencji, emisja szkodliwych substancji jest większa, niż gdyby używano paliwa lepszej jakości.
Ustawa antysmogowa otwiera nowy rozdział w walce o poprawę jakości powietrza. Rolą aktywnych obywateli będzie teraz naciskanie na władze regionalne, aby te jak najszybciej podjęły uchwały ograniczające lub całkowicie zakazujące spalania węgla na najbardziej zanieczyszczonych obszarach województw.
