Rząd ogłosił przyjęcie długo wyczekiwanej aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu. Polska stawia na OZE, dekarbonizację i sprawiedliwą transformację regionów węglowych.
Co to KPEiK?
Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) to dokument, który każde państwo członkowskie UE musi przygotować zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu. Plany te są tworzone co 10 lat, aktualizowane co 5 i wyznaczają kierunki realizacji celów transformacji energetycznej. Polska wersja aktualizacji została opracowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, a następnie sfinalizowana przez Ministerstwo Energii z dwuletnim opóźnieniem względem terminu wynikającego z przepisów UE (2024 r.). Opieszałość polskich władz w tym zakresie spowodowała wniesienie skargi do TSUE przez Komisję Europejską.
Transformacja energetyczna w KPEiK
Plan zapowiada położenie nacisku na bezpieczeństwo, niezależność energetyczną, sprawiedliwą transformację regionów węglowych i rozwój OZE. Węgiel w systemie energetycznym będzie zastępowany jednak nie tylko przez OZE, ale także – przez gaz oraz finalnie energię jądrową.
Przyjęcie planu nie oznacza oczywiście, że z dnia na dzień zamkniemy wszystkie kopalnie. Jest to odpowiedź na marginalizowanie roli węgla w wytwarzaniu energii, co jest trendem unijnym oraz odpowiednią reakcją na katastrofę klimatyczną, która jest faktem. KPEiK zakłada stopniowe realizowanie zobowiązań w zakresie odchodzenia od węgla, jednak nie zmienia daty wynikającej z umowy społecznej. Co jednak istotne: w ambitnym scenariuszu dekarbonizacji węgiel brunatny przestaje być wykorzystywany już w 2035 r., co stanowi silny sygnał o pilnej potrzebie zapewnienia regionom węglowym, takim jak Turów, środków i narzędzi niezbędnych do przeprowadzenia sprawiedliwej transformacji. Apelowaliśmy o takie rozwiązania w maju. Deklaracje w tej dziedzinie czyni ME: „Transformacja regionów węglowych będzie realizowana w sposób sprawiedliwy i odpowiedzialny społecznie. KPEiK przewiduje wsparcie obszarów górniczych, ochronę miejsc pracy i rozwój nowych kompetencji przemysłowych”.
Rozwój społeczności energetycznych
KPEIK uwzględnia także społeczności energetyczne i przewiduje dalsze wspieranie ich rozwoju. Po raz pierwszy twórcy planu tak silnie wiążą energetykę obywatelską z samorządami oraz dostrzegają potencjał włączania do spółdzielni energetycznych osób fizycznych, co warto docenić. Nie można nie wspomnieć o naszym wkładzie w KPEIK – wyższy wskaźnik liczby społeczności energetycznych w 2030 r. uwzględniony w dokumencie to efekt apelu Fundacji Frank Bold i kilku innych organizacji, o czym pisaliśmy w grudniu.
Aktualizacja KPEiK
Czy przyjęcie dokumentu cieszy? Dobrze, że ten proces już się zakończył, warto jednak wiedzieć, że Polska ukończyła ten dokument jako ostatnie państwo w UE. A już do 2029 r. powinniśmy przygotować nowy dokument obejmujący lata 2031 – 2040. Patrząc na tempo prac na aktualizacją – sugerujemy nie zwlekać z rozpoczęciem prac. To ważne, bo trajektoria transformacji wyznaczanej przez KPEIK to ważny sygnał dla gospodarki i warto zadbać, by był on komunikowany jak najwcześniej i stanowił ważny punkt odniesienia dla wysiłków rozwojowych.
