Polska właśnie przekroczyła liczbę społeczności energetycznych, którą projekt Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) przewiduje na 2030 r. Organizacje społeczne apelują do Ministra Energii o korektę planu i ambitne zobowiązania, aby dokument nie był w momencie publikacji nieaktualny.
KPEiK – dokument wymagany przez prawo UE
Krajowy Plan w dziedzinie Energii i Klimatu (KPEiK) to dokument, który każde państwo członkowskie UE musi przygotować zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu. Plany te są aktualizowane co 10 lat i wyznaczają kierunki realizacji celów transformacji energetycznej w średnim okresie. Polska wersja została opracowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, poddana konsultacjom w lutym 2024 r., a obecnie prace nad jej finalizacją prowadzi Ministerstwo Energii.
Komisja Europejska już zwróciła Polsce uwagę na opóźnienia w przedstawieniu planu, co oznacza, że większe zmiany w KPEiK są dziś trudne bez dalszego naruszania terminów. Tym bardziej istotne jest, aby dokument był ambitny i aktualny.
Dlaczego apel?
Projekt KPEiK przewiduje, że do 2030 r. powstanie ok. 300 społeczności energetycznych. Tymczasem Polska już dziś, 11 grudnia 2025 r., ma 318 takich inicjatyw (304 spółdzielnie energetyczne, 12 klastrów, 2 obywatelskie społeczności energetyczne). To o 18 więcej niż zakłada plan na 2030 r.
Społeczności energetyczne są kluczowe dla realizacji unijnych dyrektyw RED II (2018/2001) i rynku energii elektrycznej (2019/944), które nadają im strategiczną rolę w:
- decentralizacji i demokratyzacji energii,
- realizacji celów klimatycznych,
- walce z ubóstwem energetycznym.
Ich rozwój w Polsce jest dynamiczny: w ciągu niespełna dwóch lat liczba społeczności wzrosła z 28 do 318. Utrzymując obecne tempo, realne jest osiągnięcie ponad 1000 społeczności do końca 2030 r. A to tylko ostrożne szacunki.
Postulaty apelu
Organizacje wzywają Ministra Energii Miłosza Motykę do:
- korekty szacunków w KPEiK: obecne prognozy są nieadekwatne wobec rzeczywistości,
- określenia wskaźnika jako zobowiązania, a nie tylko prognozy,
- przyjęcia celu: minimum 1043 społeczności energetycznych do końca 2030 r. (318 obecnych + szacunkowy wzrost).
Bez tych zmian KPEiK w momencie publikacji będzie nieaktualny, a Polska straci szansę na wykorzystanie potencjału energetyki obywatelskiej i realizację zobowiązań unijnych.
Polska może stać się liderem energetyki obywatelskiej w UE, ale tylko wtedy, gdy KPEiK będzie dokumentem ambitnym, a nie spóźnionym.
