Nowa publikacja autorstwa Frank Bold i ClientEarth omawia zmiany, jakie wprowadził pakiet Omnibus I w dyrektywie w sprawie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (CSDDD) — i wyjaśnia co to oznacza dla firm, organów regulacyjnych i interesariuszy w całej UE.
„Ostateczne zatwierdzenie pakietu Omnibus nie oznacza, że przedsiębiorstwa mogą zacząć wycofywać się ze stosowania procesów należytej staranności. Chociaż zmiana przepisów znacznie zmniejsza liczbę podmiotów, które bezpośrednio jej podlegają, to przedsiębiorstwa nie zostają zwolnione z obowiązku stosowania należytej staranności oraz zapobiegania i reagowania na negatywne skutki związane z ich działalnością czy występujące w ich łańcuchu wartości” – komentuje Bartosz Kwiatkowski, dyrektor Frank Bold w Polsce.
„Partnerzy biznesowi również skorzystają na stosowaniu procesów należytej staranności, nawet w sytuacji, gdy zapisy dyrektywy bezpośrednio ich nie dotyczą – pomoże im to lepiej przestrzegać umów i odpowiadać na konkretne prośby o informację ze strony podmiotów objętych CSDDD. Obowiązki dotyczące ujawniania planów transformacji klimatycznych zgodnie z zasadami sprawozdawczości ESG, określonymi w CSRD, pozostają takie same” – dodaje.
„Nie znika również odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone w związku z brakiem przestrzegania zasad należytej staranności, chociaż Omnibus sprawił, że stała się mniej przewidywalna. Kary pozostają wysokie, co oznacza, że przedsiębiorstwa niewdrażające procesów należytej staranności będą znacząco ryzykować. W niektórych przypadkach ryzyko fizyczne, reputacyjne i prawne nawet wzrosło. Rzetelne przestrzeganie zasad należytej staranności pozostaje najskuteczniejszym narzędziem zarządzania ryzykiem jakie przedsiębiorstwo może obecnie wdrożyć” – puentuje Kwiatkowski.
Jakie najważniejsze zmiany w CSDDD wprowadza Omnibus I?
1. Mniej przedsiębiorstw objętych dyrektywą
Najważniejsza zmiana polega na tym, że znacząco ograniczono katalog przedsiębiorstw objętych bezpośrednio obowiązkami wynikającymi z CSDDD. Omnibus podniósł progi do 5000 pracowników i 1,5 mld euro obrotu, zmniejszając zakres objętych przedsiębiorstw o około 70%.
Zmiana ta powoduje, że znaczna część sektorów wysokiego ryzyka, takich jak sektor tekstylny, górnictwo czy budownictwo, została wyłączona. Nie wiadomo jeszcze, w jaki sposób największe przedsiębiorstwa, których przepisy nadal dotyczą, będą wpływać na poprawę procesów należytej staranności na poziomie swoich partnerów biznesowych w łańcuchach wartości. Obowiązek przeglądu zapisów CSDDD w 2031 r. daje nadzieję na zmianę tego ograniczenia.
2. Zachowano proces należytej staranności oparty na analizie ryzyka
Nowe przepisy wciąż wymagają podejścia opartego na ryzyku. W naszym opracowaniu przedstawiamy dwuetapowy proces identyfikacji negatywnych skutków zgodnie z międzynarodowymi standardami oraz nowe zasady dotyczące uzyskiwania informacji od partnerów biznesowych.
3. Usunięto plany transformacji klimatycznej
Chociaż obligatoryjne opracowywanie planów transformacji klimatycznej zostało usunięte z CSDDD, dyrektywa CSRD w dalszym ciągu wymaga ujawniania informacji dotyczących planów przedsiębiorstwa. W opracowaniu wyjaśniamy, co to oznacza.
4. Zasady odpowiedzialności cywilnej stają się mniej przewidywalne
Omnibus znosi zharmonizowany unijny reżim odpowiedzialności cywilnej oraz możliwość wnoszenia powództw w imieniu poszkodowanych osób przez organizacje pozarządowe czy związki zawodowe. Oznacza to, że dostęp ofiar negatywnych skutków działania przedsiębiorstw do środków zaradczych będzie teraz w dużym stopniu zależał od przepisów krajowych i może się znacznie różnić w poszczególnych państwach członkowskich.
W naszej analizie ostrzegamy, że zmiany te spowodują prawną nieprzewidywalność zarówno dla poszkodowanych, jak i dla przedsiębiorstw oraz sądów.
Co te zmiany oznaczają dla przedsiębiorstw?
Pomimo osłabienia, CSDDD pozostaje przełomowym unijnym aktem prawnym. Największe przedsiębiorstwa działające na rynku UE muszą identyfikować, zapobiegać, łagodzić i naprawiać szkody dotyczące naruszania prawa człowieka lub wyrządzone środowisku naturalnemu w ramach swojej działalności i w łańcuchach wartości.
Przedsiębiorstwa mają szansę wykazania się odpowiedzialnością, wychodząc z inicjatywą poza istniejące wymogi, zwłaszcza w świetle nadchodzącego przeglądu CSDDD w 2031 r.
Dlaczego nasza analiza ma znaczenie?
Jasność co do skutków Omnibusa jest kluczowa – państwa członkowskie rozpoczynają implementację CSDDD, a przedsiębiorstwa muszą dostosować się do nowych przepisów. Nasza wspólna publikacja stanowi drogowskaz pozwalający sprostać tym wyzwaniom.
