30 września 2026 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach wydał decyzję odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn.: Wydobywanie węgla kamiennego i metanu, jako kopaliny towarzyszącej, ze złoża „Sośnica”. Decyzja została wydana po trwającym prawie 3 lata postępowaniu. Inwestor – Polska Grupa Górnicza S.A. – nie uzupełnił wymaganej dokumentacji, pomimo wielokrotnych wezwań organu. Od decyzji inwestorowi przysługuje prawo do odwołania.
Fundacja Frank Bold alarmowała już kilka lat temu, że polski rząd przygotował przepisy umożliwiające polskim kopalniom przedłużenie koncesji bez konieczności uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jak tylko kopalnie uzyskały przedłużenia koncesji, przepisy zostały uchylone, ze względu na potencjalną niezgodność z prawem UE. Według naszej wiedzy rząd zobowiązał się względem Komisji Europejskiej, że operatorzy kopalń kontrolowani przez państwo uzyskają decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach następczo. Takie wnioski o wydanie decyzji zostały złożone, jednak do tej pory żaden z podmiotów nie zdołał jej uzyskać – postępowania są zawieszone lub wnioski spotykają się z odmową.
Fundacja Frank Bold interweniowała w sprawie zawieszenia postępowania
Fundacja Frank Bold monitoruje trwające postępowania dotyczące określenia środowiskowych uwarunkowań dla kopalń. W sprawie Sośnicy, po złożeniu przez inwestora wniosku o zawieszenie postępowania, Fundacja wniosła zażalenie. Argumentowała, że w interesie społecznym leży jak najszybsze rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej działalności już prowadzonej i oddziałującej na środowisko oraz lokalne społeczności.
Z argumentacją zgodził się Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. W postanowieniu z 8 stycznia 2026 r. uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania wskazując na zagrożenie – dla interesu społecznego (postanowienie jest nieprawomocne, inwestor złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie). Zaznaczył wprawdzie, że inwestorowi należy umożliwić uzupełnienie wymaganej dokumentacji, jednak nie oznacza to zgody na nieograniczone przedłużanie postępowania. Podkreślił również, że w interesie społecznym leży określenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, które jest już realizowane. Pozwoli to na nałożenie na inwestora obowiązków związanych z unikaniem, zapobieganiem i ograniczaniem negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a także monitorowaniem tego oddziaływania. Brak realizacji tego obowiązku naraża Polskę na możliwość wszczęcia procedury naruszeniowej przez Komisję Europejską i w konsekwencji – nałożenie kar.
Środowiskowe koszty wydobycia węgla
Prowadzenie działalności polegającej na wydobywaniu węgla kamiennego znacząco obciąża środowisko. Kopalnie wymagają ciągłego odwadniania, co wiąże się ze zrzutami dużych ilości ścieków do polskich rzek. Ścieki te są niejednokrotnie bardziej zasolone od wód Bałtyku – o czym alarmował NIK w raporcie z września 2025 r. W wielu polskich kopalniach wraz z wydobywaniem węgla, emitowany jest metan – gaz – którego oddziaływanie na efekt cieplarniany jest wielokrotnie większe niż dwutlenku węgla. W raporcie z września 2025 r. NIK zwrócił również uwagę, że gospodarcze wykorzystanie kopalnianego metanu w Polsce utrzymuje się na niskim poziomie.
Tymczasem ¼ wydobycia węgla kamiennego w Polsce za 2024 r. jest prowadzona na podstawie decyzji, których wydanie nie było poprzedzone oceną oddziaływania na środowisko. Jak długo jeszcze będziemy sprawdzać jego wytrzymałość na takie oddziaływania?
