Kontynuujemy temat legalności kopalni odkrywkowej w Gubinie, publikując kolejną opinię eksperta – tym razem z perspektywy wpływu tej inwestycji na obszar Natura 2000.
Oddziaływanie kopalni odkrywkowej węgla brunatnego na obszary Natura 2000 było przedmiotem dokumentu Analiza oddziaływania na obszary Natura 2000 ustaleń projektu „Plan zagospodarowania przestrzennego województwa lubuskiego”, odnoszących się do kopalni węgla brunatnego eksploatującej złoże Gubin 2 oraz budowy elektrowni Gubin, autorstwa mgr. inż. Krzysztofa Okrasińskiego.
Z szeregu argumentów przedstawionych w Analizie wynika, że w pełni uprawniony jest wniosek wskazujący, iż treść Prognozy Oddziaływania na Środowiska nie zawiera merytorycznych argumentów przemawiających za brakiem znaczącego oddziaływania negatywnego na obszary Natura 2000. W tym aspekcie Prognoza pozostawia liczne wątpliwości, niekonsekwencje analityczne i wnioski, których nie uzasadniono merytorycznymi argumentami. Prognoza Oddziaływania na Środowiska nie daje pewności co do charakteru i natężenia oddziaływań i ich skutków na obszary Natura 2000. Skala, lokalizacja i charakter inwestycji górniczo – energetycznej wskazują wręcz na ryzyko wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania (o charakterze bezpośrednim i pośrednim) na obszary Natura 2000.
Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach C-209/02, C-239/04 i C-142/16, istnienie racjonalnych wątpliwości co do możliwości wystąpienia negatywnych skutków, w tym co do skuteczności przewidzianych działań minimalizujących te skutki, jest przesłanką niezgodności z art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory. Dotyczy to zarówno ocen wykonywanych dla poszczególnych przedsięwzięć inwestycyjnych, jak i strategicznych ocen oddziaływania na środowisko.
Z uwagi na lokalizację, wielkość i charakter, kompleks wydobywczo – energetyczny (oraz przedsięwzięcia z nim powiązane i zupełnie odrębne wynikające z PZPWL) może spowodować radykalne zaburzenie ekosystemu w skali co najmniej regionalnej, które będą miały duże znaczenie także dla obszarów Natura 2000. Z uwagi na możliwość oddziaływania na funkcjonalność korytarzy ekologicznych, wpływ ten może mieć znaczenie wykraczające poza region (w tym poza granice kraju). Jak wskazuje się w Analizie, istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo uniemożliwienia osiągnięcia celów ochrony obszarów Natura 2000. W związku z tym prognozować można wysokie stopień ryzyka wystąpienia Przesłanek „znaczącego negatywnego oddziaływania” na obszary Natura 2000.
Biorąc pod uwagę ustalenia zawarte w załączonej Analizie, pewnym jest, że Prognoza Oddziaływania na Środowisko nie przedstawia argumentów mogących przekonać o braku ryzyka wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000.
Dlatego też, zgodnie z treścią Analizy, mając na uwadze:
- bardzo wysoki stopień prawdopodobieństwa wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000,
- bardzo wysoki stopień znaczącego negatywnego oddziaływania na funkcjonalność korytarzy ekologicznych,
- zasięg negatywnego oddziaływania znacznie wykraczający poza poziom lokalny,
- kumulowanie się istotnych negatywnych oddziaływań generowanych przez istniejące przedsięwzięcia oraz wiele planowanych zamierzeń planistycznych (wynikających in. z PZPWL),
- braku dowodów na spełnienie przesłanek z art. 34 ustawy o ochronie przyrody,
- brak możliwości określenia działań z zakresu kompensacji przyrodniczej,
- istotne braki merytoryczne w POŚ (w odniesieniu do ochrony obszarów Natura 2000),
należy uznać, że niedopuszczalne jest przyjęcie takich ustaleń PZPWL, które wskazywałaby na przyszłą realizację kompleksu wydobywczo – energetycznego związanego ze złożem węgla brunatnego Gubin 2.
